طرحواره بی اعتمادی / بدرفتاری چیست؟

46

قبل از توضیح طرحواره بی اعتمادی / بدرفتاری، تعریف خلاصه ای مفهوم طرحواره و اینکه اساساً طرحواره چیست، میپردازیم. طرحواره ها همان تله های شخصیتی هستند. این تله ها مانند حافظه و مموری هستند که از کودکی شروع شده و در طول زمان فرد آن را پر میکند. اطلاعات این حافظه ها مواردی مانند باورها، عقاید، ارزش ها و اتفاقات زندگی است.

محیط زندگی، خانوادده و نوع تربیت فرد در محتوای این حافظه ها نقش اساسی دارد. طرحواره ها از کودکی و در حدود ۳ سالگی شروع به شکل گیری میکنند. از این نظر عمق بسیاری در شخصیت فرد دارند. همزمان با بزرگ شدن کودک و اتفاقات اطراف او، این حافظه پر شده و ریشه میابد. طوری که تبدیل به شخصیت فرد میشود.

برای توضیح کامل تعریف طرحواره ها میتوانید به دو لینک بالا در خط اول بروید. برای اطلاع از مراحل درمان هم به مقاله طرحواره درمانی مراجعه کنید.

طرحواره بی اعتمادی

تعریف طرحواره بی اعتمادی / بدرفتاری

افراد دچار به طرحواره بی اعتمادی / بدرفتاری، در زندگی خود فکر میکنند که دیگران قصد سوءاستفاده و خیانت به آنها را دارند. بنابراین همیشه سعی میکنند تا یک حالت دفاعی داشته باشند تا از قبل برای اتفاق بد آماده شوند.

این افراد دنیا را مکان خطرناکی میدانند. یعنی اعتماد کردن به دیگران و حتی نزدیکان برایشان دشوار است. حتی در مواردی که فردی به آنها احترام میگذارد، در ذهن خود گمان می‌کنند که وی قصد گول زدن ایشان را داشته و رفتارش طبیعی نیست و همواره منتظر اتفاق بدی از جانب دیگران هستند.

طرحواره بی اعتمادی چگونه در افراد شکل میگیرد؟

زمانی که فرد در کودکی مورد کتک، تحقیر، توهین و از همه مهمتر سوء استفاده جنسی قرار میگیرد، دچار به طرحواره بی اعتمادی میشود. چنین رفتارهایی موجب میشوند تا این ذهنیت برای کودکان ایجاد شود که به افراد خانواده نمیتوان اعتماد کرد. به همین خاطر، این فرد در بزرگسالی نیز همواره منتظر تحقیر و آسیب دیدن از جانب دیگران است.

به عبارت دیگر، وقتی والدین کودک را برای اجبار به انجام کاری تهدید کرده یا زور گفته و کتک بزنند، هرچند که آن کار به نفع کودک باشد، بازهم این طرحواره در کودک شکل خواهد گرفت.

طرحواره بی اعتمادی

در نتیجه پس از شکل گیری طرحواره در این افراد، در زندگی به هیچکس و هیچ قشری اعتماد نمیکنند. اگر افرادی را معتمد خود بدانند، تعدادشان بسیار کم است. یک مثال معروف میزنیم:

برای مثال این افراد دچار به طرحواره بی اعتمادی هستند که همیشه میگویند: “تمام دخترها فقط به فکر پول هستند” یا “همه پسرها خیانتکار هستند”.

افراد دارای طرحواره بی اعتمادی / بدرفتاری در کودکی یاد میگیرند که چه رفتارهایی در مقابل تنبیه و انتقاد دیگران نشان دهند. یعنی رفته رفته آموزش دیده و قوی میشوند. این افراد به دیگران اعتماد ندارند و نمیخواهند مورد آزار از سمت ایشان قرار بگیرند. بنابراین همواره سعی میکنند تا پیش دستی کنند و به همین دلیل بدرفتار هستند.

سبک رفتاری این افراد مبنی بر حمله میباشد. یعنی در بزرگسالی هر زمان احساس کنند دیگران قصد انتقاد از آنها را دارند، سریعاً واکنش پرخاشگرانه نشان میدهند. ضرب المثل محبوب آنها «گربه برای رضای خدا موش نمیگیرد» است.

افرادی که به طرحواره بی اعتمادی دچار هستند، همواره به دنبال نشانه‌ های بی‌ اعتمادی و آسیب هستند و ممکن است کوچکترین حرکت فرد مقابل را به این نشانه تفسیر کنند. به همین خاطر معقتد هستند که زمان زیادی از آخرین باری که فریب خورده نگذشته است؛ و چون فکر میکنند بهترین دفاع حمله است، پس حمله میکنند.

این افراد در دنیایی زندگی میکنند که همه قصد خیانت و آسیب رساندن به او را دارند. بنابراین همیشه به ‌دنبال کشف خیانت دیگران هستند. از همین رو نیز دروغ یابهای خیلی خوبی هستند و خیلی سریع دروغ، خیانت و یا سوء استفاده طرف مقابل خود را تشخیص میدهند. از آنجایی که این تشخیص از کودکی در آنها رشد یافته است، در بزرگسالی خیلی سریع میتوانند حالات طرف مقابل خود را تشخیص دهند.

طرحواره بی اعتمادی

به طور خلاصه، این طرحواره  باعث بروز رفتارهایی در فرد می‌شود که در نهایت منجر به  تقویت بیش از پیش باور غلط او خواهد شد. برای مثال، فردی که دارای طرحواره بی اعتمادی / بدرفتاری است، باور دارد دیگران به او خیانت می‌کنند. بنابراین به شیوه ای با آنها رفتار می‌کند که واقعاً با او بد رفتاری کنند و در نهایت به او خیانت کنند!

رفتارهای تحت تأثیر طرحواره بی اعتمادی / بدرفتاری

همانطور که اشاره کردیم، این افراد سعی میکنند به همان حس آسیب خوردن برسند. یعنی ناخودآگاه کاری میکنند که حتماً به آنها خیانت شود، آسیب برسد، سوء استفاده شود و موارد مشابه. البته طبیعی است که خودشان خبر ندارند که اینها تحت تأثیر طرحواره است.

برای مثال وقتی فردی دچار به طرحواره بی اعتمادی میخواهد ازدواج کند، جذب کسی میشود که به او خیانت کند. یا با او بدرفتاری کند. یعنی جذب کسانی میشوند که باعث آزارشان شوند!

طرحواره بی اعتمادی

عموماً این افراد جذب طرحواره های آشنا هم میشوند. مثلاً با کسی ازدواج میکنند که رفتار جنسی هجومی و پرخاشگرانه دارد. البته با وجود اینکه او از این رفتارها شاکی بوده و از انتخابش ناراحت است، اما باز هم چنین شرایطی را انتخاب میکند. یعنی همیشه نقش قربانی را در ارتباطاتش دارد، مگر اینکه درمان شود.

به طور کلی می توان گفت که بدرفتاری و قربانی شدن، شاخصه های رفتاری این افراد هستند. همچنین اغلب از ترس اینکه مورد آسیب قرار نگیرند، دائماً دیگران را امتحان می کنند و در پی جمع کردن شواهدی هستند که ببینند آیا مردم ارزش اعتماد کردن دارند.

این افراد برای آنکه از سمت دیگران مورد تحقیر یا انتقاد قرار نگیرند، سعی در پنهان کردن نقاط ضعف خود دارند. همینطور از ترس تنها ماندن، در روابط خود به هر خفتی تن میدهند! اما با این وجود، افراد دارای طرحواره بی اعتمادی / بدرفتاری غالباً همیشه تنها هستند.

طرحواره بی اعتمادی

در نهایت و به طور کلی باید گفت که: در پس باورهای این افراد بقایشان مطرح است. این بقا میتواند به صورت های زیر باشد:

بقای جسمی (که موجب پرخاشگری ها و موارد دیگر میشود). بقای شغلی (موجب زیر آب زدن دیگران و غیره میشود). بقای عاطفی (اتفاقات مربوط به خیانت). بقای خانوادگی و بقای تحصیلی.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.