سبک های مقابله ای در طرحواره ها

175

در طرحواره درمانی سه مفهوم اصلی وجود دارد. مفهوم اول سبک های مقابله ای طرحواره ها است که در این مقاله میخواهیم به آن بپردازیم. اما قبل از آن خوب است که یادآوری کوتاهی از ویژگی های طرحواره ها داشته باشیم.

در بررسی و توضیح مفهوم طرحواره، گفتیم که طرحواره ها سه ویژگی دارند. اول اینکه این طرحواره ها یا تله ها در کودکی ایجاد میشوند. اکثر اوقات تربیت نادرست والدین باعث ایجاد طرحواره ها میشود. اما گاهی اوقات نیز ذهن خود کودک اینها را میسازد.

دوم اینکه طرحواره ها شرایط را طوری تنظیم می‌کنند که همان باورهای قبلی تایید شود. در واقع فرد اصلاً حس نمیکند که باور او ریشه در این مسائل دارد. سوم اینکه طرحواره ها بسیار لجوج هستند و به راحتی از بین نمیروند. حال برمیگردیم به سه مفهوم اصلی در طرحواره در مانی:

  • سبک های مقابله ای طرحواره ها
  • طرحواره های ناسازگار اولیه
  • ذهنیت های طرحواره ای

سبک های مقابله ای در طرحواره ها

هر طرحواره بر اساس بر آورده نشدن نیازهای ما شکل می گیرد. بنابراین همیشه همراه با ناراحتی و درد است. ممکن است  براساس اتفاقات مختلفی این طرحواره ها فعال شده و باعث ناراحتی فرد شوند. در این مواقع انسان سعی می کنیم فعالیت هایی را انجام دهد تا از این درد و ناراحتی کاسته شود. به این تلاش ها، سبک های مقابله ای می گویند .

سبک های مقابله ای به سه دسته تقسیم می شوند:

  • سبک مقابله ای اجتناب
  • سبک مقابله ای تسلیم
  • سبک مقابله ای جبران افراطی

سبک های مقابله ای

بررسی سبک های مقابله ای در طرحواره ها

 

سبک مقابله ای اجتناب

در این حالت، فرد سعی میکند از رو به رو شدن با شرایطی که طرحواره او را فعال می‌کند دوری کند. در واقع در اینجا او فقط درحال فرار از طرحواره خود است و درمان یا مقابله ای در کار نیست. به عنوان مثال، فردی با طرحواره رهاشدگی، وارد هیچ رابطه دوستانه جدیدی نمی شود. چراکه ممکن است باعث طرد و رها شدن او از جمع شود.

سبک مقابله ای تسلیم

وقتی کسی از سبک مقابله ای تسلیم استفاده می کند، یعنی به صورتی زندگی می کند که گویی طرحواره او حقیقت محض است و چاره ای جز آن نیست. به عنوان مثال شخصی که طرحواره  رها شدگی دارد، طوری رفتار می کند که لایق رهاشدن و طرد شدن باشد.

یا مثلاً کسی که طرحواره نقص/شرم دارد، آنقدر از این طرحواره ناراحت است که می‌خواهد آن را جبران کند. اما این تلاش او را تبدیل میکند به یک سخنران خیلی زبده و یا یک فعال اجتماعی.

سبک مقابله ای جبران افراطی

سومین مورد از سبک های مقابله ای جبران افراطی است. در این حالت فرد دقیقاً خلاف طرحواره خود عمل می کند. به عنوان مثال شخصی که طرحواره بی اعتمادی دارد، به همه اعتماد می کند. این دقیقاً مخالف طرحواره بی اعتمادی است.

یا مثلاً دختری که از دوستان خود شاید ضعیف تر به نظر بیاید، با جبران افراطی سعی در مقابله دارد. او در این حالت برای مثال در ورزش پیشرفت خیلی زیادی می‌کند. اما چون این یک نوع واکنش به یک رفتار ناکارآمد است، در نهایت خود فرد احساس رضایت کامل نمیکند. و یا برعکس در او حالت خودشیفتگی ایجاد میکند که هر دوی اینها ناسالم و زیان آور است. از طرفی چون این موارد از ریشه ایراد دارند، باعث نشاط و شادابی در فرد نمی شوند و همیشه انگار یک جای کار می‌لنگد.

1 نظر
  1. […] توانید مقاله ی سبک های مقابله ای را مطالعه […]

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.