رهایی از تله های زندگی

384

در مقاله تله های زندگی چیست گفتیم که تله های زندگی همان ۱۸ طرحواره هستند که افراد در کودکی خود به آنها دچار می شوند. نشانه های این طرحواره ها اغلب در بزرگسالی مشخص می شود و زندگی فرد مبتلا را مختل می کند. در نتیجه برای رهایی از تله های زندگی باید این تله ها درمان شوند. برای درمان طرحواره ها اغلب از روش طرحواره درمانی استفاده می شود.

طرحواره درمانی چیست؟

طرحواره درمانی یک رویکرد تجربی است که سعی بر تغییر شخصیت افراد مبتلا به مشکلات عاطفی مزمن دارد. در واقع طرحواره درمانی مدلی برای یکپارچه سازی در نظر گرفته می شود. زیرا بر پایه شناخت درمانی، رفتارگرایی، نظریه دلبستگی، احساس درمانی و رابطه درمانی تعریف شده است.

رهایی از تله های زندگیروش های رفتار درمانی و رفتار درمانی منطقی، در کاهش علائم حاد بسیار مؤثر هستند. اما طرحواره درمانی برای رهایی از تله های زندگی که به صورت مزمن می باشند، مؤثر است. بنابراین می توان از طرحواره درمانی برای موارد زیر استفاده کرد:

– شناسایی و درمان الگوهای خودتخریبی زندگی و همچنین موضوعات ریشه دار و عمیق عاطفی

– تقویت انعطاف پذیری و توانایی رویارویی با چالش های زندگی

– تقویت بخش های قوی و مثبت شخصیت افراد

تئوری طرحواره

طرحواره ها یک سری الگوهایی هستند که از دوران کودکی و یا نوجوانی در افراد شکل می گیرند و از طریق افکار، باورها، رفتارها و روابط، در زندگی آنها تقویت می شوند. در واقع طرحواره ها هنگامی رشد می کنند که نیازهای اساسی کودک تأمین نشود. بنابراین اگر والدین نیازهای کودک را به درستی تأمین کنند، کودک رشد می کند و به یک بزرگسال سالم تبدیل می شود.

رهایی از تله های زندگی

نیازهای اساسی کودک عبارتند از:

-ایمنی

-عشق و توجه

-زندگی پایدار و قابل پیش بینی

-پذیرش، تحسین و تمجید

-حمایت و همدلی

-راهنمایی و حفاظت

-اهمیت دادن به نیازها و عواطف

فقدان هر کدام از نیازهای اساسی، منجر به تله های زندگی می شود. برای رهایی از تله های زندگی باید از روش های درمانی طرحواره ها استفاده شود.

رهایی از تله های زندگی

روش های رهایی از تله های زندگی

۱. طرحواره محرومیت: در طرحواره محرومیت نیازهای عاطفی فرد در کودکی برآورده نشده است. این طرحواره سه دسته دارد که شامل نیاز به مراقبت و همچنین عشق و توجه، نیاز به گوش شنوا و درک شدن و نیاز به راهنما و هدایتگر هستند.

۲. طرحواره رهاشدگی: در طرحواره رهاشدگی فرد در کودکی تمام عزیزان خود را از دست داده و یا رها شده است. در نتیجه دائماً ترس و اضطراب از دست دادن عزیزان خود را دارد. برای درمان فرد باید به این باور برسد که هر کسی و به هر طریقی ممکن است عزیزانش را از دست بدهد و این روال طبیعی دنیا است.

۳. طرحواره بی اعتمادی: در طرحواره بی اعتمادی فرد دائماً انتظار آسیب دیدن از دیگران را دارد. فکر می کند که دیگران قصد سوءاستفاده از او دارند. بنابراین همواره آماده حمله و انتقام می باشد. اما برای رهایی از تله های زندگی به خصوص تله بی اعتمادی، باید به این باور رسید که همه انسانها مانند یکدیگر نیستند و اگر کسی قصد نزدیک شدن دارد، صرفاً برای سو‌ءاستفاده نسیت.

۴. طرحواره انزوای اجتماعی: در طرحواره انزوای اجتماعی فرد اعتقاد دارد که به جامعه تعلق ندارد. او تصور می کند که متفاوت از سایرین است و هیچ کس او را نمی خواهد.

۵. طرحواره نقص: در طرحواره نقص احساس نقص شدید بر فرد غالب است و فکر می کند اگر دیگران به او نزدیک شوند به نقص های درونی و بیرونی او پی می برند. این احساس اغلب منجر به شرم شدید می شود.

رهایی از تله های زندگی۶. طرحواره شکست: در طرحواره شکست مبتلایان معتقدند در انجام هیچ کاری موفق نیستند. بنابراین معمولاً دست به انجام هیچ کاری نمیزنند.

۷. طرحواره وابستگی: در طرحواره وابستگی مبتلایان اعتقاد دارند که قادر به انجام کاری بدون کمک دیگران نیستند و تصمیم گیری های خود را نیز به عهده دیگران می گذارند. بنابراین برای رهایی از تله های زندگی از جمله تله وابستگی، بیمار باید باور کند که توانایی هایش نامحدود است و می تواند مسئولیت کارهای خود را به عهده بگیرد.

۸. طرحواره آسیب پذیری: در طرحواره آسیب پذیری اعتقاد بر این است همیشه یک خطر بزرگ در کمین است. بنابراین فرد مبتلا همواره در پی مراقبت های شدید از خود است.

۹. طرحواره خود تحول نیافته: در طرحواره خود تحول نیافته فرد به اندازه ای با والدین و یا همسر خود احساس وابستگی می کند که خود را فراموش می کند. در حقیقت او هویت مستقلی برای خود قائل نیست.

۱۰. طرحواره استحقاق: در طرحواره استحقاق مبتلایان خود را همیشه به حق می بینند و همواری سعی بر کنترل دیگران دارند.

رهایی از تله های زندگی

۱۱. طرحواره ایثار: در طرحواره ایثار بیماران خود را فراموش کرده و دائماً به رفع نیازهای دیگران و انجام کارهای آنان مشغول هستند.

۱۲. طرحواره بازداری هیجانی: در طرحواره بازداری هیجانی افراد احساسات و هیجانات خود را سرکوب می کنند و به آنها اجازه بروز نمی دهند. زیرا باعث شرمندگی می شود و یا نگران از دست دادن اطرافیان هستند.

۱۳. طرحواره معیارهای سرسختانه:‌ در طرحواره معیارهای سرسختانه اعتقاد بر این است که کارها به اندازه کافی خوب انجام نمی شود و باید بیشتر تلاش کرد. مبتلایان به این طرحواره هیچ لذتی از زندگی نمی برند و دائماً در حال تلاش بیشتر و کار کردن افراطی هستند.

۱۴. طرحواره تنبیه: در طرحواره تنبیه فرد هیچ گونه اهمیتی به دیگران و احساسات آنها نمی دهد و فقط کاری که باید درست انجام شود مهم است. در صورت درست انجام نشدن کارها به هر دلیل، فرد خاطی باید تنبیه شود.

رهایی از تله های زندگی

۱۵. طرحواره خویشتن داری: در طرحواره خویشتن داری فرد تحمل ناکامی و توانایی کنترل هیجاناتش را ندارد. در جبران افراطی، این افراد دچار اعتیاد، اختلالات غذایی و… می شوند.

۱۶. طرحواره پذیرش جویی: در طرحواره پذیرش جویی مبتلایان، به دنبال جلب توجه و بدست آوردن تصدیق دیگران هستند. اگر قصد، رهایی از تله های زندگی به خصوص تله پذیرش جویی است؛ باید اعتماد به نفس خود را تقویت کرد و ارزش بیشتری به خود قائل شد.

۱۷. طرحواره منفی گرایی: در طرحواره منفی گرایی فرد بیمار همواره ناامید و بدبین است. در حالت شدیدتر، فرد ممکن است دست به خودکشی بزند.

۱۸. طرحواره اطاعت: در طرحواره اطاعت مبتلایان، تنها جایی که منافع شخصی ایجاب کند، از دیگران اطاعت می کنند. در واقع این افراد از دیگران اطاعت می کنند تا مورد سرزنش و خشم آنها قرار نگیرند.

 

1 نظر
  1. mojtaba می گوید

    سلام وقت بخیر
    ممنون بابت این مقاله و توضیحات خوبی که ارائه دادین. به من خیلی کمک کرد و شناخت نوع بیماری که داشتم یاری کرد.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.